Arama motoru deyince hepimizin aklına ilk başta şüphesiz Google gelir. Google ilk başta karşımıza bir genel arama motoru olarak çıktı. Yani internette aradığımız ne olursa olsun bir haber, iş, ürün, blog, video veya resim Google’ı kullandık. Ama internetin çok hızlı gelişimine artık genel arama motorları cevap vermez oldu. Sadece belirli alanlarda özelleşmiş dikey arama motorları ortaya çıktı.

Örneğin bir mp3 çalar alacaksınız. Google’a girip almak istediğiniz mp3 çaların ismini aratıp çıkan çoğu sizin aramadığınız şey ile alakasız binlerce sonuç ile boğuşmaktansa, bir ürün arama veya fiyat karşılaştırma motoru kullanarak almak istediğiniz ürünün hangi sitede ne kadara satıldığını kolayca kısa zaman içinde öğrenebilirsiniz.

Dikey arama motorları başta Amerika ve Avrupa pazarında olmak üzere çok gelişmiş bir sektör. Ülkemizde de her geçen ay yeni yeni örneklerini görmek mümkün. Şu an için ülkemizde dikey arama motorları alanında en gelişmiş pazar ise ürün arama motorları. Akakçe, NeKadar, Ucuzu gibi uzun sürelerdir bu alanda hizmet veren ürün arama motorlarına Pazarmetre, Fiyatara, Secerken ve son olarak da Teknoloji Holding’in Tio’su eklenince online ürün arama sektörü oldukça kızıştı.

Ülkemizde örnekleri var olan dikey arama alanına bir örnek de iş arama motorları. İş arama motorları da Kariyer.Net, Yenibiriş.Com, SecretCv.Com’un başını çektiği onlarca kariyer sitelerini teker teker dolaşmak yerine tek bir site üzerinden iş aramak isteyenlere yardımcı oluyor. Bu alanda da İşBuluyorum.Com ve İşArayan.Org hizmet veriyor. Bu siteler onlarca kariyer sitesini indexleyerek tüm bu sitelerden iş ilanlarını tek bir sayfada gösterebiliyor. Bunlardan İşArayan.Org Google Özel Arama’yı kullanırken, İşBuluyorum.Com ise sadece kelime bazlı bir arama yapmaktan öte kendine özgü algoritmasıyla sonuçları daha anlamlı bir şekilde ziyaretçilerine sonuyor.

Blog arama motorları da dikey arama motorlarına bir örnek. Ülkemizde de hem Google Özel Arama hem de Blograzzi Api kullanılarak geliştirilmiş bir çok blog arama motoru mevcut. Bunlara da örnek vermek gerekirse HemenMi, BlogArama, Etiketli, BlogMu ilk karşıma çıkan örnekler.

Ülkemizde bir dikey arama motorlarının aktif bir şekilde yer aldığı diğer bir alan ise firma arama motorları. Bunların başında ise Şirketçe, FirmaAra, Dode yer alıyor.

Ülkemizde hala birçok alanda dikey arama motorlarına ihtiyaç var. Bence bu alanlarda geliştirilecek yeni dikey arama motorları hem girişimcileri hem de geliştiricileri için ciddi bir maddi gelir sağlayabilir. İşte benim aklıma gelen bu dikey arama motorlarına örnekler:

Aktivite Arama Motorları: Bilet.Net, Biletix.Com gibi online bilet satış sitelerinden konser, tiyatro gibi etkinlikler; Sinema.Com, Sinemalar.Com, BeyazPerde.Com gibi sinema sitelerinden filmler; Devlet Tiyatroları ve Şehir Tiyatroları sitelerinde tiyatrolar; Futbol Fedarasyonu, Basketbol Fedarasyonu, Gençlik ve İl Spor Müdürlüklerinin Sitelerinden her türlü profesyonel ve amatör spor karşılaşmaları düzenli bir şekilde çekilerek bir il il aktivite arama motoru yapılabilir.

Haber Arama Motorları: Haber, Gazete ve Dergi siteleri indexlenerek bir haber arama motoru yapılabilir.

Açık Arttırma Arama Motorları: Ürün arama motolarına ek olarak sadece GittiGidiyor, HemAlHemSat, Nevaria, Sahibinden gibi açık arttırma sitelerindeki açık arttırmaları tek sitede toplayarak ziyaretçilerini site site dolaşmaktab kurtaran bir dikey arama motoru yapılabilir.

2. El Araç Arama Motorları: Araba.Com, Arabam.Com gibi sitelerin başını çektiği 2. el araç siteleri ülkemizde iyi bir online Pazar teşkil etmektedir. Tüm büyük 2. el araç sitelerini tarayıp, tüm sonuçları tek sitede toplayıp, anlamlı bir şekilde ziyaretçilerine gösterebilecek bir online girişim bence geliştiricine iyi paralar kazandırabilir.

Emlak Arama Motorları: Yukarıda 2. el araç siteleri için yazdıklarım aynen emlak siteleri için de geçerlidir. Eğer emlak sitelerinden çekilen bilgiler anlamlı bir şekilde ziyaretçilere sunulabilirse geliştiricileri için iyi gelir kaynağı olabilir.

Örnek daha arttırmak mümkün video arama siteleri, resim arama siteleri, mekan(restorant, cafe, bar) arama siteleri, tatil arama siteleri gibi. Tüm bunlar benim şu an için aklıma gelen gelişimi açık olan alanlar. Bu alanlarda özgün ürünler oluşturmayı başaran geliştiriciler ve yatımcılar emeklerinin karşılığını bence fazlasıyla alabilir. Bu nedenle hem geliştiricilerin hem de yatırımcıların dikey arama motorlarına biraz daha fazla önem vermeleri gerektiğini düşünüyorum.